Een zomerse onweersbui kan in korte tijd meer regen brengen dan het riool in dezelfde tijd kan afvoeren. Op het weerstation is dat terug te zien als een steile lijn in de neerslagmeting: soms meer dan twintig millimeter binnen een uur, soms op een paar kilometer van een plek waar het nauwelijks regent. In Rotterdam volgen dan de bekende beelden van ondergelopen straten, tunnels en kelders.
Dat heeft te maken met hoe een stad is gebouwd. Waar vroeger regen in de grond zakte, liggen nu daken, asfalt en tegels. Het water heeft maar één kant op: via goten en kolken naar het riool. En dat riool is ontworpen voor een bepaalde hoeveelheid regen per uur, niet voor elke denkbare bui.
Gemengd riool en overstorten
In veel oudere Rotterdamse wijken voert één buis zowel regenwater als afvalwater af. Bij een flinke bui loopt zo'n gemengd stelsel snel vol. Het riool heeft dan overstorten waarlangs verdund rioolwater naar het oppervlaktewater gaat. Is ook dat niet genoeg, dan zoekt het water de laagste uitweg: putten in de straat, een afvoer in een souterrain of een toilet op de begane grond.
Wat de stad eraan doet
Rotterdam ligt grotendeels onder zeeniveau en werkt al jaren aan extra ruimte voor water. Er zijn waterpleinen die bij zware regen tijdelijk vollopen, groene daken die regen vasthouden en ondergrondse waterberging, zoals onder de parkeergarage bij het Museumpark. Die maatregelen verkleinen de piekbelasting, maar halen de pieken er niet helemaal uit. Buien worden intenser, en elke nieuwe verharding telt mee.
Het deel achter de voordeur
Niet elke overlast begint in het openbare riool. Vaak gaat het mis in de eigen huisaansluiting, het stuk leiding tussen woning en hoofdriool. Vet uit de keuken, vochtige doekjes en wortels van bomen vernauwen die leiding langzaam. Bij droog weer merkt niemand er iets van, maar bij een hoosbui loopt het water terug omhoog. Borrelende afvoeren en een toilet dat traag leegloopt, zijn dan de eerste signalen. Voor dat soort problemen is een loodgieter in Rotterdam zoals Loodgieter Stad dag en nacht bereikbaar, ook als het water al in huis staat.
Verstopping of overbelasting
Het onderscheid is belangrijk. Staat het water in de hele straat, dan is het openbare riool overbelast en zakt het in de regel vanzelf weg als de bui voorbij is. Loopt alleen de eigen afvoer slecht, ook een dag later nog, dan zit het probleem waarschijnlijk in de eigen leiding. Op loodgieterstad.nl staat hoe een verstopt riool met hogedruk wordt doorgespoten en met een camera-inspectie wordt nagelopen, zodat zichtbaar wordt waar de vernauwing zit.
Voorbereid op de volgende bui
Bewoners van een souterrain of een woning met een lage begane grond kunnen een terugslagklep in de afvoer laten plaatsen. Die voorkomt dat rioolwater bij hoge druk terugstroomt. Verder helpt het om goten en de kolken voor de deur schoon te houden, zodat regenwater niet blijft staan. Wie bij een weerwaarschuwing voor zware regen spullen uit de kelder hoger zet, beperkt de schade als het toch misgaat.